امام صادق عليه السّلام و رخدادهاى مهم سياسى الف : قيام زيد در دوران حيات امام صادق عليه السّلام حوادث سياسى مهمى رخ داد كه از جملهء آنها جنبش علويان ( قيام زيد بن على در سال 122 و قيام محمد بن عبد الله بن حسن و برادرش ابراهيم در سالهاى 145 و 146 هجرى ) و جنبش عباسيان بود كه به دنبال آن حكومت اموى سقوط كرده و عباسيان روى كار آمدند . جدايى عباسيان و علويان نيز كه زمينه‌هاى آن قبل از به حكومت رسيدن آل عباس آماده شده بود ، از جمله حوادثى است كه در زمان آن حضرت به وقوع پيوست . در اينجا نمىتوان مسائل سياسى و دينى مهمى را كه از اوائل قرن اول هجرى به دست علويان و عباسيان ( مجموعا بنى هاشم ) به وجود آمده به طور مفصل و كامل مطرح كرد ، اما كوشش خواهيم كرد آن مقدار از مسائل مزبور را كه به نوعى ارتباط با امام صادق عليه السّلام دارد توضيح دهيم . محبوبيتى كه علويان - به ويژه فاطميان - در ميان دوستاران اهل بيت داشتند ، آل عباس نداشتند . اين وضعيت دلائل متعددى داشت كه برخوردهاى شخص پيامبر با آنان از مهمترين آنها بود . افزون بر اين ، مسألهء امامت امير مؤمنان و فرزندانش كه حد اقل براى شيعيان ، مسألهء بسيار با اهميتى بود ، ميزان اين محبوبيت را بالا مىبرد . فاطميان تنها بقاياى نسل رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله بودند كه اين امر نيز مىتوانست ارزش و موقعيت ويژه‌اى به آنها بدهد . پس از شهادت امام حسين عليه السّلام ، محمد بن حنفيه بود كه براى مدتى ، از موقعيت اجتماعى - سياسى قابل توجهى برخوردار بود ، اما شخصيت علمى و اخلاقى امام سجاد عليه السّلام كم كم جاى خود را در جامعه باز كرد و به صورت تنها شخصيت مورد توجه در ميان اهل بيت رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله درآمد . او تنها پسر از فرزندان حسين بن على عليه السّلام بود كه از حادثهء هولناك كربلا جان سالم بدر برد و با بقاى خود مانع از آن شد كه سلسلهء نسل فاطمه دختر رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله از طريق امام حسين عليه السّلام در تاريخ از ميان برود . عبد الله بن عباس از شخصيت‌هاى علمى معروف صدر اسلام بود كه